Metaphorical Thinking : تفکر استعاری

در ديگر دنياها بگرديد، بنگريد، بشنويد و بپرسيد. سپس به دنياي خود باز گرديد و از مفهوم هاي تازه، راهي نو براي انجام كارهايتان بسازيد. چارلز هندی

۳۲. استعاره: تعبیر یا مدل
ساعت ۸:٥٧ ‎ب.ظ روز ٢٥ دی ۱۳۸٥ 

  

در دايره المعارف كتابداري و اطلاع رساني (مدخل اطلاعات) مي خوانيم: «اطلاعات را گاه به پديده هاي نسبتاً آشناي ديگري تشبيه كرده اند كه بارزترين آنها تشبيه اطلاعات به ماده و انرژي است» ... «البته اينگونه تشبيه ها در واقع فقط تعبيري استعاري است تا تبيين علمي از ماهيت اطلاعات.»

  

با چه روشي مي توان يك مفهوم انتزاعي (مثل اطلاعات) را مورد بررسي و پژوهش بيشتر قرار داد؟   ـ يكي از بهترين روش ها، در چنين مواردي، بهره گيري از «فرايند تفكر استعاري» است.

يعني: با هدفِ پي بردن به ويژگي هاي مفهوم مورد نظر خود، آن را به پديده(ها)ي ملموس تري كه از درجه آزادي بيشتري براي پژوهش، تجزيه و تحليل برخوردارند تشبيه كرده و با پيگيري فرآيند تفكر استعاري، راه را براي تبيين علمي آن مفهوم هموار مي سازيم.

ما با تفكر استعاري در واقع «مدل سازي» مي كنيم؛ و اين استعاره ها مدل هستند، نه تعابيري زينتي. براي نمونه  ويروس ها، ايده ها و گسترش آنها  را ببينيد. 

  


کلمات کلیدی:
 
۳۱. استدلال استعاری
ساعت ٢:۱۱ ‎ب.ظ روز ۱۸ دی ۱۳۸٥ 

استدلال قیاسی:

   هر گیاهی برای رشد شايسته  به آب و مواد غذایی، هواي مناسب، زمان کافی و... احتیاج دارد. 

   درخت کاج یک گیاه است. 

   پس: درخت کاج هم برای رشد شايسته  به آب و مواد غذایی، هواي مناسب، زمان کافی و... احتیاج دارد.

  

استدلال استقرایی (استقراي ناقص):

   يك بوته گل سرخ  برای رشد شايسته  به آب و مواد غذایی، هواي مناسب، زمان کافی و... احتیاج دارد.

يك خوشه گندم  برای رشد شايسته  به آب و مواد غذایی، هواي مناسب، زمان کافی و... احتیاج دارد. 

   يك درخت سيب  برای رشد شايسته  به آب و مواد غذایی، هواي مناسب، زمان کافی و... احتیاج دارد.    

   و... 

   پس: احتمالاً هر گياهي  برای رشد شايسته  به آب و مواد غذایی، هواي مناسب، زمان کافی و... احتیاج دارد.

  

استدلال استعاري:

   گندم هايي كه در مزرعه مي كاريم  برای رشد شايسته  به آب و مواد غذایی، هواي مناسب، زمان کافی و... احتیاج دارند.

   چه جالب! انديشه هاي ما هم مي توانند شبيه دانه هاي گندم باشند. در اين صورت براي اينكه شاهد ثمرات درخوري باشيم، بايد:

  • اطلاعات لازم براي بالندگي آن انديشه را به موقع جذب كنيم. (آب و مواد غذایی)
  • فرصت کافی براي رويش آن در نظر بگيريم. (زمان کافی)
  • راستي، چه چيزي مي تواند نقش «هواي مناسب» را براي انديشه هاي ما ايفا كند؟

   گندم هايي كه در مزرعه مي كاريم، برای رشد شايسته به چه چيزهاي ديگري نياز دارند؟

    ـ مراقبت در برابر آفات، بيرون آمدن از خاك براي دريافت نور آفتاب، وجين علف هاي هرزه، و...

   آنگاه:

   آفات تفكر چيستند؟ چگونه با آنها مبارزه كنيم؟ 

   زمان مناسب براي بيرون آمدن انديشه از ذهن و به اشتراك گذاشتن آن با ديگران، چه وقتي است؟ آيا مي توانيم انديشه ها را تنها در ذهن خود بپرورانيم؟ 

   و... 

     


کلمات کلیدی:
 
30. سنگر شیشه ای
ساعت ۱٠:٠٢ ‎ق.ظ روز ۱ دی ۱۳۸٥ 

  

وقتی در قرآن می خوانیم: «فبشرهم بعذاب الیم = به آنان مژده عذابی دردناک بده» نوعی استعاره ظریف بکار رفته است. (استعاره تلمیحیه)

وقتی معلمی یک شاگرد تنبل را خطاب می کند: «انیشتن!» و نظر او را درباره قضیه مهمی سوال می کند، باز هم از نوعی استعاره استفاده شده. (استعاره تهکمیه)

استعاره تلمیحیه، استعاره تهکمیه و... انواعی از «استعاره عنادیه» هستند. با استفاده درست از این قبیل استعاره ها می توان خیلی مودبانه به تنبیه و حتی اهانت پرداخت.

  

درست است که امکان بهره گیری از تقیه (بیشتر زدن و کمتر خوردن) یکی از مزایای استعاره است، اما جنس این سنگر، شیشه ای است.

سلمان رشدی بخاطر استعاراتی که در آیات شیطانی اش بکار برده، مهدور الدم است. روزنامه شرق بخاطر استعاره تصویری زیر تعطیل شد، و...

  

 


کلمات کلیدی: